يحيى دولت آبادى

293

حيات يحيى ( فارسى )

باطلى است زيرا بواسطه رفتارهاى ناپسند مخالف شريعت كه از روحانىنمايان و اطرافيان و اولاد و بستگان خوبان از اين طايفه كه بسيار كم هستند صادر شده احترامى در نظر خاص و عام براى كسوت روحانيت باقى نمانده است بعلاوه آثار تمدن قرن حاضر آمدوشد زياد با خارجه‌ها انقلاباتيكه در قرن اخير در ايران بنام مذهب شده است توسعه معارف و مطبوعات كه اگر بر ضرر روحانىنمايان نبوده بنفع آنها هم گفته و نوشته نميشده است و بالجمله باقتضاى عصر و زمان بازار روحانىنمايان كساد شده است خوبان هم به آتش بدان سوخته و ميسوزند در اين صورت فاتحه روحانيت موجود را خوانده شده بايد دانست و انتظار كشيد در ضمن تكميل كار تعليم و تربيت عمومى توجهى هم باصلاحات مدارس دينى بشود و اوقاف مملكت كه منبع بسيار مهمى است براى اصلاحات معارفى و مخصوصا امور مذهبى حسن اداره بيايد و تعليمات دينى پايه‌اش بمحور حقيقى خود بيفتد و امتحان و حساب و كتابى در كار بيايد و در اطراف اين درخت كهنه پوسيده نهالهاى تازه برويد داراى شرايط علمى عملى و اخلاقى روحانيت و آن برگزيدگان مقدس بتوانند در سايه رخصتى كه خوشبختانه در مذهب خود دارند اسلام ايرانى را با مقتضيات عصر تطبيق كرده گرد خرافات را از دامان پاك طريقه جعفرى بر طرف سازند و آن را قابل تجديد حيات نمايند و اين سعادتى است براى ايران همان ايران كه مهد روحانيت و يكى از مهمترين سرچشمه‌هاى انديشه‌هاى مقدس آسمانى بوده است . نگارنده در اينموضوع مانند بسيارى از موضوعات مربوط به وطن خوش‌بين هستم و آن روز را براى ايران دور نميبينم چه افكار را مستعد اين كار مشاهده ميكنم اينك بقضيه‌ئى كه در اين ايام در اصفهان اتفاق ميفتد و رؤساى روحانى متوارى ميشوند اشاره نمايم . چنان كه مكرر در جلد اول و دوم اين كتاب نگارش يافته است در اصفهان نفوذ روحانى و روحانىنمايان از ديگر شهرهاى ايران بيشتر بوده است چونكه مدتى اين شهر پايتخت روحانيت آميخته بسياست بوده است و هنوز هم چيزى از اثر آن نفوذ و قدرت ديده مىشود و ممكن است بعد از تمام شدن نفوذ اين طبقه در همه جاى ايران